Wat zijn dat voor grote brokken steen achter de Pieterskerk? Waar komen ze vandaan en waarom liggen ze hier?
Om antwoord te krijgen op deze vragen heeft de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed in Amersfoort de stenen in 2024 onderzocht.
De stenen zijn niet gezaagd met moderne zaagmachines. De haksporen kunnen in verband gebracht worden met handwerktuigen. Spitshamers, waarmee de stenen ooit ergens uit een groeve zijn gehaald. Het formaat van de stenen is dusdanig groot dat aangenomen mag worden dat zij niet gehakt zijn voor de bouw van de kerk rond 1380. De stenen die men destijds gebruikte waren niet zo groot. Dit grotere formaat zijn archeologen eerder wél tegengekomen bij onderzoek van Romeinse gebouwen en bruggen.
Door vergelijking met stukken steen uit de natuursteencollectie van de Rijksdienst werd duidelijk dat we hier waarschijnlijk te maken hebben met een zandsteen uit een groeve in Duitsland, net over de grens bij Kerkrade: Nivelsteiner zandsteen. Blokken steen uit deze groeve werden door de Romeinen ondermeer gebruikt als fundering voor de brug over de Maas bij Cuijk (4e eeuw na Chr.). Ook de askist of sarcofaag (3e eeuw na Chr.) die in 1930 werd opgegraven in Simpelveld is gemaakt van Nivelsteiner zandsteen (te zien in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden). Nivelsteiner zandsteen is vooral gebruikt door de Romeinen en sporadisch ook nog in de vroege middeleeuwen. In het begin van de 20ste eeuw werd de zandsteen in het zuiden van Limburg nog heel even gebruikt voor de bouw.
De stenen zijn waarschijnlijk in de eerste eeuwen van onze jaartelling per boot aangevoerd naar Tricht. Dat kan betekenen dat de Romeinen, op weg naar de Limes (de noordelijke grens van het Romeinse Rijk) na hun oversteek van de Linge, hier mogelijk iets hebben gebouwd. De stenen kunnen onderdeel zijn geweest van een offerplaats of een religieus bouwsel. Zou er zo’n bouwwerk gestaan hebben op deze plek waar in 1315 na Christus een eerste kapel werd opgericht? De plek waar aan het eind van de 14e eeuw een begin werd gemaakt met de bouw van de Pieterskerk?
Waarschijnlijk zijn de blokken steen wel naar Tricht vervoerd, maar niet gebruikt voor het optrekken van een gebouw. We treffen immers in de blokken geen gaten aan voor ijzeren verankeringen (wat vaak wel door de Romeinen werd gedaan) en de blokken hebben behalve de sporen van werktuigen uit de groeve geen verdere bewerking ondergaan. Ook zijn er geen restanten van mortel zichtbaar op de blokken. Betreft het hier blokken die werden verscheept, bestemd voor het maken van een gebouw of monument, maar daar nooit voor werden gebruikt?
Misschien zullen verdere vondsten ooit uitwijzen welke functie deze stenen in de tijd van de Romeinen hadden. In ieder geval zijn het voorzover we nu weten, de oudste brokken steen van Tricht en… Dat Blijft!
Met dank aan alle onderzoekers van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en Omgevingsdienst Rivierenland.
‘Wat Blijft’ 2024
WAT BLIJFT 